Archieven van Jean Tournay

Een belangrijke bron voor onderzoek naar historische klavierinstrumenten

Het MIM heeft zijn documentatiecollecties recent aanzienlijk uitgebreid dankzij de schenking van het professionele archief van Jean Tournay, klavecimbel- en klavichordbouwer, onafhankelijk onderzoeker en in de jaren 1980 medewerker van het museum.

Deze verwerving is van bijzonder belang voor het wetenschappelijk onderzoek binnen het MIM. Jean Tournay wijdde zich jarenlang aan de studie van historische klavierinstrumenten en ontwikkelde daarbij een diepgaande kennis van zowel de museumcollecties als talrijke privécollecties. Zijn werk leidde onder meer tot de publicatie van de Archives Dulcken door het MIM in 1987, evenals tot verschillende gezaghebbende artikelen over historische klavecimbels.

Na zijn overlijden bleef lange tijd onduidelijk wat er met zijn archief zou gebeuren. Dankzij het speurwerk van conservator Pascale Vandervellen kon de locatie uiteindelijk worden achterhaald in het voormalige atelier van Jean Tournay in Noville-les-Bois. Deze plek, die jarenlang vrijwel onaangeroerd was gebleven, bleek een uitzonderlijke documentenschat te bevatten die dringend moest worden veiliggesteld in het licht van de geplande verkoop van het pand.

Het fonds, dat door mevrouw Etsuko Kobori en de familie Kaszer aan het museum werd geschonken, omvat onder meer een vijftiental ordners met handgeschreven en getypte notities over klavecimbels en klavichords uit de MIM-collectie en andere verzamelingen, een uitgebreide reeks foto’s en negatieven, honderden afdrukken van ornament- en lijstprofielen, meer dan honderd technische tekeningen van instrumenten, evenals een rijke professionele correspondentie met musea, instrumentbouwers, musici en gespecialiseerde leveranciers.

Een van de meest opmerkelijke vondsten is een vrijwel volledig uitgewerkt project voor een catalogus van de klavecimbels in het MIM, het resultaat van jaren onderzoek. Deze documenten vormen vandaag een waardevolle bron voor de studie van de museumcollecties, maar ook voor de geschiedenis van de instrumentenbouw en restauratiepraktijken in de twintigste eeuw.

Daarnaast bevat het fonds twee kisten met onvoltooide klavecimbels, gebaseerd op iconische instrumenten uit de MIM-collectie: het Dulcken-klavecimbel uit 1755 (inv. 1608) en het Delin-clavicytherium uit 1751 (inv. 0354). Deze objecten bieden een concreet inzicht in het werk van de bouwer en openen nieuwe mogelijkheden voor onderzoek en publiekswerking rond de constructietechnieken van historische instrumenten.

In de komende maanden zullen de museummedewerkers dit omvangrijke archief inventariseren en bestuderen. De oprichting van een Fonds Jean Tournay zal het mogelijk maken dit uitzonderlijke wetenschappelijke erfgoed te bewaren, te structureren en toegankelijk te maken voor onderzoekers, studenten en iedereen met interesse in de geschiedenis van muziekinstrumenten.

Met deze schenking bevestigt het MIM opnieuw zijn rol als toonaangevend onderzoeks- en conservatiecentrum voor historische muziekinstrumenten en draagt het bij aan de overdracht van waardevolle kennis aan toekomstige generaties.