PrintMail this page

Piano-viole

chordofoon

 

De uitvinding van de piano-viole wordt toegeschreven aan Leonardo da Vinci die drie schetsen heeft nagelaten van een 'viola organista' in zijn schetsboeken van 1493-1495. In de daaropvolgende eeuwen hebben verscheidene bouwers geprobeerd om een instrument te maken waarbij de snaren gestreken werden, in plaats van aangeslagen (piano) of getokkeld (klavecimbel). Slechts weinigen slaagden in hun opzet en slechts enkele geslaagde experimenten werden bewaard. Het oudst bekende instrument in die zin bevindt zich in het mim, het zou gemaakt zijn in 1625 door de Spaanse monnik Raymundo Truchado en is te bewonderen in de zaal 'Westerse kunstmuziek' (niveau +2).

In het begin van de jaren 1830 begint één van de meest getalenteerde Brusselse pianobouwers, Herman Lichtenthal (Silezië/ Polen ?, 1795 - Sint-Petersburg 1853) aan een vergelijkbaar avontuur. Hij toont in 1835 een prototype op de eerste Nationale tentoonstelling van het Koninkrijk België te Brussel. De bezoekers staan versteld, de pers is lovend en Lichtenthal krijgt de hoogste onderscheiding, een gouden medaille. Koning Leopold I, ook bezoeker van de expo en voor de uitvinding gewonnen, koopt er één. Het instrument functioneert een tijdje naar behoren maar dan laat de mechaniek het afweten. Ondertussen is de pianobouwer vertrokken naar Sint-Petersburg en kan hij het instrument dus niet meteen komen herstellen. Het verhuist naar de zolder(s) van het paleis.

Ongeveer 150 jaar later neemt de verantwoordelijke van de koninklijke schatten contact op met het mim. Binnen de muren van ons museum worden immers al enkele koninklijke instrumenten gerestaureerd en geconserveerd, de piano-viole lijkt een interessante aanwinst. Eens in het mim wordt ze gedurende bijna twee jaar intensief bestudeerd en gerestaureerd. Een hele klus, aangezien nogal wat onderdelen van het mechaniek en zelfs van het meubel ontbreken of vernietigd werden. Bovendien bleken de twee octrooien die Lichtenthal voor dit instrument deponeerde lange tijd onvindbaar, een kopie van één octrooi dook uiteindelijk op in een bibliotheek in New York. Op basis van dit documentje met luttele info en met de hulp van HOGent, ingenieurs van de UCL, het huis Delvaux en verschillende instrumentenbouwers heeft Pierre Gevaert, restaurateur van de klavierinstrumenten van het mim, de piano-viole nieuw leven ingeblazen. Dankzij dit huzarenstukje kunnen melomanen opnieuw genieten van de klank van dit instrument, die ergens tussen een orgel en een viola da gamba te situeren valt.

 

Media
Images: 
Piano-viole, Herman Lichtenthal, Brussel, ca 1835
Piano-viole, Herman Lichtenthal, Brussel, ca 1835
External Video
See video