PrintMail this page

Pardessus

chordofoon

In de loop van de zestiende eeuw kwamen in Europa twee families van strijkinstrumenten tot ontwikkeling: de violen en de viola da gamba's. Kenmerkend voor een viola da gamba, of kortweg gamba, zijn haar hangende schouders en haar klankgaten in de vorm van een C. Het instrument is voorzien van zes of zeven snaren. Een reeks frets die rond de hals worden geknoopt, leiden de hand van de muzikant wanneer hij de snaren verkort.   Een gamba wordt altijd zittend bespeeld, met de klankkast op of tussen de knieën.

Een viool heeft daarentegen schouders die haaks op de hals staan en f-vormige klankgaten.  Een viool heeft vier snaren en is niet voorzien van frets. De hoogste leden van de vioolfamilie worden tegen de schouder gehouden, waardoor ze makkelijk rechtstaand kunnen worden bespeeld.

De gamba is geen voorvader van de viool, wel integendeel: de beide instrumententypes evolueerden naast elkaar tot het einde van het ancien régime. De viool genoot minder sociaal aanzien dan de gamba, vooral in Frankrijk. Het instrument werd wel bespeeld, met name door beroepsmuzikanten aan het hof van Versailles, maar de amateurmuzikanten uit de bevoorrechte lagen van de samenleving vonden de viool te min, en speelden veel liever gamba.

Toch kenden de viool en haar repertoire in de achttiende eeuw een groeiend succes. Dat bracht de Franse luthiers ertoe om kleine gamba's met vijf snaren te bouwen, die pardessus of quinton werden genoemd. Hun vormgeving en klankkleur geleken meer op die van de viool, maar ze steunden nog altijd op de knieën. Technisch waren ze minder veeleisend dan de viool, en ze waren dan ook bijzonder geschikt voor dilettanten. Ze vielen zeer in de smaak bij vrouwelijke muzikanten.

Deze pardessus (inventarisnummer 1394) is van de hand van Louis Guersan (circa 1700-1770), een Parijse luthier die zich toelegde op de bouw van strijkinstrumenten, en vooral bekend was voor zijn pardessus. Een etiket zegt dat het instrument gemaakt is door 'Ludovicus Guersan propè Comœdiam Gallicam Lutetiæ 1753'  ('Louis Guersan bij de Comédie française van Parijs 1753'). Deze pardessus komt uit de privéverzameling van de broers Joseph en Victor-Charles Mahillon, de eerste conservator van het Muziekinstrumentenmuseum.

Anne-Emmanuelle Ceulemans

 

Media
Images: 
Pardessus
Pardessus