PrintMail this page

Bugel Oiram

aërofoon

De bugel is een koperblaasinstrument met een wijde conische boring. Hij behoort tot de familie van de 'labrosonen' of aërofonen met liprieten. Die worden aangeblazen met behulp van een mondstuk waarop de speler zijn lippen doet trillen, wat de luchtkolom aan het trillen brengt. Een bugel is voorzien van drie ventielen. Hij maakt deel uit van de basisuitrusting van een trompettist, maar er zijn ook muzikanten die er in specialiseren. De bugel speelt een hoofdrol in de brassbands en nog meer in de fanfare-orkesten. Zijn warme klank en lyrische kwaliteiten worden ook graag uitgespeeld in de jazz. Maar evengoed kan hij pittig en  beweeglijk uit de hoek komen

De directe voorvader van de bugel is de klaroen. Die heeft geen toongaten of ventielen, en hij  kan dus maar een beperkte reeks noten produceren. Om de klaroen helemaal chromatisch te maken, zodat je er alle noten op kunt spelen, werd hij in 1810 eerst voorzien van toongaten. De kleppenhoorn of -bugel, zoals dit instrument dan werd genoemd, sloeg in, en zou nog twintig jaar populair blijven. Maar met de opkomst van de ventielen krijgt de bugel zijn huidige gedaante. Adolphe Sax vormde het instrument rond 1843 weliswaar nog om tot een contraltosaxhoorn in bes met een verticale klankbeker. Naar het einde van de negentiende eeuw toe kreeg het model met een naar voor gerichte klankbeker, zoals bij de trompet, de voorkeur. In de loop van de twintigste eeuw zagen nog enkele minder belangrijke varianten het licht.

Een van de recentste (2005) evoluties in het design van de bugel is te danken aan de samenwerking van de Belgische architect Mario Garzaniti met de Nederlandse instrumentenbouwer Hub van Laar. De Luikenaar Mario Garzaniti is in Brussel bekend voor zijn resoluut hedendaags bouwwerk aan het Liedtsplein, met een gevel in cortenstaal die niemand onberoerd laat. De architect, zelf een amateur-bugelspeler, heeft de bugel een uitgepuurd design gegeven, waarbij hij elk onderdeel herdacht, zonder esthetische kunstgrepen, en ook de ergonomie verbeterde. De luchtstroom loopt uiterst vloeiend en de  structuurelementen zijn op een nieuwe manier aangebracht, volgens de berekeningen die men maakt om de belasting op het geraamte van een gebouw te verdelen. in het geraamte van een gebouw. Zo is het huis van het derde ventiel verlengd om op welbepaalde punten versterkingen aan te brengen. Een andere bijzonderheid detail: de knoppen van de ventielen zijn perfect ingebed in de bovenste caps, de onderste en bovenste caps zijn geïntegreerd in het ventielhuis, en de spanschroef van de stemschuif heeft de vorm van een industrieel kraantje. Hub van Laar heeft de productie en de akoestische parameters voor de boring voor zijn rekening genomen. Het model werd Oiram ('Mario' achterstevoren) gedoopt, en er bestaan verschillende versies van. Enkele grote namen van de jazz die tegenwoordig op een Oiram spelen zijn Ibrahim Maalouf, Paolo Fresu, Arturo Sandoval, Stéphane Belmondo, Ack van Rooyen, Alex Tassel en Luca Aquino, en in België muzikanten als Greg Houben en Olivier Bodson.

Géry Dumoulin                                                                         

 

 

Media
Images: 
Bugel in bes, model Oiram 'Ack', H. van Laar & M. Garzaniti, Margraten
Bugel in bes, model Oiram 'Ack', H. van Laar & M. Garzaniti, Margraten
Bugel in bes, model Oiram 'Ack', H. van Laar & M. Garzaniti, Margraten
Bugel in bes, model Oiram 'Ack', H. van Laar & M. Garzaniti, Margraten
External Video
See video
See video
See video